Flipping the Classroom – Rina Timmerman-Schultink

“Vorige maand op 5 oktober was het ‘dag van de leraar’. Een dag waarop docenten in het zonnetje worden gezet, in de schijnwerpers geplaatst door (oud)leerlingen die hun favoriete leraar bedanken. Kan het ook andersom? Een student die je herinnert, omdat hij je laat ervaren in een leerproduct hoe het is om zelf geïnspireerd te raken door de opdracht?

Even bij het begin beginnen. Student afstandsleren Anne Hendriks, lerarenopleiding economie, neemt contact via de mail met me over een opdracht om een relevante les te ontwerpen waarin een eigen gemaakte kennisclip een duidelijke plaats inneemt, volgens de principes van Flipping the Classroom. Hij vindt dat ik verder moet weten dat hij “van nature wel nieuwsgierig, leergierig en kritisch is, behalve als het om ICT gaat. “…Screencasting een ver-van-zijn-bed-show is”, en “…ik ben totaal onbekend met Flip de Klas, dus ik heb erg behoefte aan om te horen wat goed gaat en wat beter kan”.

Dan denk ik als docent: iemand die zo duidelijk over zijn onduidelijkheid is, hoef ik niet te verwijzen naar nog eens de studiewijzer lezen, of het vooral toch maar proberen omdat fouten maken mag en effectief voor het leren zou zijn. Nee, Anne wil graag direct kunnen ervaren wat effectief ICT gebruik is en toegepast op zijn situatie van afstandsonderwijs. Dus heb ik de headset aangesloten, mijn camerasticker van de laptop verwijderd, de webtoepassing Screencast-O-Matic gestart en spontaan de toelichtingen gegeven, hem meenemend in relevante beeldschermen en gebruikerstips. Voor de goede orde, Screencast-O-Matic is een zeer functionele, laagdrempelige webtoepassing waarmee je gratis gedurende maximaal 15 minuten je beeldscherm kunt opnemen. Daarbij heb je de keuze om zelf groot, klein of niet in beeld te komen. Eenmaal klaar met de opname, deel je je video via je YouTube-kanaal of slaat deze op als video-bestand. Kortom, een Teach as You Preach, of zoals je wilt een Flip as You Clip.
Flipping the Classroom verschilt in die zin van een traditionele les dat in laatste genoemde de nadruk ligt op activiteiten met een lage cognitieve belasting; onthouden, begrijpen en toepassen. Het huiswerk bestaat veelal uit opdrachten om te kijken of de leerlingen de uitleg hebben begrepen. Dit verwerken van de lesstof is een activiteit met een hoge cognitieve belasting. Bij Flipping the Classroom wordt de instructie voorafgaand aan de les gegeven. De activiteiten met een lage cognitieve belasting vinden thuis plaats. In de les gaan leerlingen aan de slag met activiteiten met een hoge cognitieve belasting; het verwerken van de lesstof onder begeleiding van de docent. De rol van de docent verandert daardoor van kennisoverdrager naar begeleider, de leerlingen krijgen meer autonomie over het eigen leerproces en worden meer in de stand gezet van kritisch en oplossingsgericht denken.

Hoe belangrijk de ‘teacher presence’ is, blijkt wel uit de reacties van zijn leerlingen op de Flip de Les. Ze vinden het een meerwaarde om een video instructie vooraf te kunnen bekijken. Anderzijds geven leerlingen aan de behoefte te hebben om in de les extra uitleg te krijgen: “…alleen een video instructie volstaat niet.” De leerlingen gaven verder aan het vooral prettig te vinden om zelfstandig aan het werk te zijn “en dat er iets te kiezen valt.”
Wat betekent het voor de onderwijspraktijk? Anne vergelijkt Flipping the Classroom met een voetbalwedstrijd: “Ook dan vindt de warming-up plaats voor de wedstrijd. Maar het is meer dan het maken van instructievideo’s. Veel hangt af van de wijze waarop de tijd die vrijkomt wordt ingevuld.”
Als voorbeeld neemt hij het concept van Khan dat is afgestemd op de onderwijsbehoefte van leerlingen. Leerlingen die al ver voorlopen, kunnen hem helpen door leerlingen te ondersteunen die dat nodig hebben. Bijvoorbeeld in groepjes, waarmee aandacht wordt geschonken aan samenwerken. “Hiermee probeer ik aansluiting te vinden met wat Stevens (2007) adaptief onderwijs noemt.” Voor het onderwijspraktijk betekent dit verder dat er meer ruimte is voor andere werkvormen, zoals het werken in groepjes. En als de instructie via bijvoorbeeld YouTube of ELO wordt aangeboden, is deze altijd en overal te bekijken. “Het kunnen bekijken van materiaal op het moment dat de leerling dit wil, geeft het gevoel van een hoge mate van autonomie, wat een gunstig effect heeft op de motivatie van leren (Ryan & Deci, 2000).”
Anne geeft zelf aan dat hij een les met Flip de Klas heeft kunnen aanleren, “niet alleen door te doen, maar ook door de feedback van de docent.” Vooral voor hem als docent op afstand is het nodig om deze feedback te vragen. Als hij dan zijn reflectie besluit met een dankwoord voor de inspirerende en enthousiaste begeleiding, denk ik even aan 5 oktober terug. Of moet ik gewoon stellen: ‘6 oktober, dag van de inspirerende student’…”

This Post Has Been Viewed 219 Times